Diagnozowanie nadmiernego i niewystarczającego momentu dokręcenia w terenie
Gdy połączenie śrubowe ulega awarii w eksploatacji, pytanie, czy zostało pierwotnie dokręcone zbyt mocno, czy zbyt słabo, ma znaczenie zarówno dla analizy przyczyny źródłowej, jak i zapobiegania powtórzeniu awarii, a oględziny przy demontażu zwykle dostarczają realnych wskazówek, zamiast wymagać czystego zgadywania.
Oznaki wskazujące na zbyt mały moment
Poluzowany, lecz nieuszkodzony element złączny, produkty korozji ciernej (fretting) na powierzchni docisku (wskazujące na względny mikroruch, który nie powinien występować w prawidłowo wstępnie napiętym połączeniu) lub ślady świadczące o tym, że element złączny cofnął się z pierwotnej pozycji — wszystko to jest zgodne z niewystarczającą początkową siłą docisku: element nie został dokręcony na tyle mocno, by połączenie nie przemieszczało się pod obciążeniami eksploatacyjnymi, co umożliwiło stopniowe poluzowanie lub zmęczenie wywołane frettingiem.
Oznaki wskazujące na zbyt duży moment
Element złączny, który uległ uplastycznieniu (trwale wydłużony, czasem widoczny jako odkształcenie gwintu lub nieznacznie zmniejszona średnica trzonu), zerwany gwint w materiale współpracującym lub urwany łeb elementu złącznego bez śladów stopniowego wcześniejszego poluzowania — bardziej odpowiadają przekroczeniu momentu, który połączenie lub element złączny mógł wytrzymać. Jest to szczególnie prawdopodobne, jeśli awaria nastąpiła podczas montażu lub wkrótce po nim, a nie po okresie eksploatacji.
Kalibracja narzędzia dynamometrycznego to przyczyna źródłowa warta sprawdzenia w obu kierunkach
Zarówno awarie wynikające ze zbyt dużego, jak i zbyt małego momentu mogą mieć źródło w rozkalibrowanym narzędziu dynamometrycznym, a nie w błędzie montera — klucz dynamometryczny lub wkrętak mechaniczny, który nie był kalibrowany zgodnie z harmonogramem, może systematycznie stosować niewłaściwy moment w całej serii produkcyjnej, dlatego powtarzający się wzorzec awarii związanych z momentem powinien skłonić do sprawdzenia zapisów kalibracji narzędzi, a nie tylko techniki poszczególnych monterów.
Jeśli badają Państwo awarię terenową związaną z momentem dokręcenia, prosimy opisać, co stwierdzono podczas demontażu, za pośrednictwem naszego formularza kontaktowego, a pomożemy przemyśleć prawdopodobną przyczynę.
Najczęściej zadawane pytania
Czy urwany łeb śruby zawsze oznacza zbyt duży moment?
Nie zawsze, ale nagłe pęknięcie bez śladów wcześniejszego poluzowania jest bardziej zgodne z nadmiernym momentem lub wadą materiałową niż ze zbyt małym momentem, który zwykle objawia się stopniowym poluzowaniem.
Czy zarówno zbyt mały, jak i zbyt duży moment mogą powodować zerwanie gwintu?
Zbyt duży moment bardziej bezpośrednio powoduje zerwanie, przekraczając wytrzymałość połączenia na ścinanie; zbyt mały moment jest częściej wiązany z poluzowaniem i frettingiem niż z zerwaniem, choć połączenie zbyt małego momentu i późniejszego dokręcania w terenie w celu skompensowania zauważonego luzu również może prowadzić do zerwania gwintu.
Co należy sprawdzić w pierwszej kolejności, gdy wzorzec awarii związanych z momentem powtarza się w wielu egzemplarzach?
Zapisy kalibracji narzędzi dynamometrycznych — systematyczny problem z kalibracją narzędzia obejmujący całą serię produkcyjną jest bardziej prawdopodobnym wyjaśnieniem powtarzającego się wzorca niż powtarzające się indywidualne błędy monterów.